Biografie

Johannes Hendrikus Scholten (de Oudere)

(Overschie, 29 februari 1904 - Arnhem, 25 maart 1981)

Johannes Hendrikus Scholten (De oudere. Zijn kleinzoon Robert Scholten schildert ook en heeft de bijnaam de Jongere) was een Nederlands kunstschilder. Hij richtte hij zich op stillevens, landschappen en portretten. Hij was actief als schilder in Rotterdam, Schiedam en Overschie (1924 - 1966) en Arnhem (1966 - 1981).

Er zijn meer dan 50 schilderijen getraceerd van Scholten in particulier bezit. Verder zijn er meerdere schetsboeken bekend. In het gemeentearchief van Rotterdam zijn 28 werken bekend van de omgeving Rotterdam in krijt, waterverf, potlood en inkt.

Via de commissie voor de Sociale Kunstopdrachten in Rotterdam (later landelijke regeling BKR: Beeldende Kunstenaars Regeling van 1956 tot 1987) zijn schilderijen van J.H. Scholten o.a. terecht gekomen op het hoofdkantoor van het ABP, de D.S.M. Hoofdkantoor van de staatsmijnen, de Nederlandse omroepstichting, de ministeries van Binnenlandse Zaken, Defensie en Sociale Zaken en Werkgelegenheid, het Centraal belastinggebouw in Breda en Groningen, de dienst Verkeersongevallenregistratie, depot Centrum Beeldende Kunst Rotterdam etc.

Biografie

Van zijn vader mocht hij in eerste instantie geen opleiding op de Academie voor Beeldende Kunsten in Rotterdam volgen. Hij moest een vak leren waarmee je echt je geld kon verdienen. Hij werd elektricien tot de crisis in de dertiger jaren uitbrak. Toen er geen boterham meer te verdienen was als elektricien volgde hij alsnog de opleiding aan de kunstacademie in Rotterdam. Op 23 oktober 1942 ontving J.H. Scholten een brief van de academie van beeldende kunsten en technische wetenschappen te Rotterdam met de mededeling dat hij was ingeschreven voor het nieuwe jaar als student van de afdeling Kunstnijverheidsonderwijs, opleiding tekenen en schilderen, atelierklasse, getekend door waarnemend directeur A.G. van der Hoek. Op 20 juli 1942 ontving hij van een schrijven van voornoemde waarnemend directeur waarin deze zegt dat J.H. Scholten de vierde klasse mag overslaan en direct lessen mag gaan volgen in het atelier van de heer Herman Mees. Wel met de opmerking dat hij alsnog de lessen Perspectief en Meetkunde moet gaan inhalen.

Hij is getrouwd op 27 maart 1929 met Margaretha Adriana van Houwelingen (geboren 28 augustus 1905). Beiden waren zeer muzikaal en verbonden aan een Rotterdams orkest, waarbij de heer Elskamp concertmeester was. Johannes speelde als hoofdinstrument viool en Margaretha speelde als hoofdinstrument cello. Verder speelden ze mondharmonica, citer en accordeon. Margaretha boetseerde ook veel beelden. Toen het echtpaar in 1966 verhuisde naar Arnhem en speelde Johannes bij NOVA, het Nieuwe Orkest Voor amateurs Arnhem. Hij gaf bij Nova ook vioollessen aan leerlingen. Uit dit huwelijk werden vier kinderen geboren met de roepnamen: Jannie, Christoffel, Jaap en Ada. Geen van allen is kunstenaar geworden, hoewel Christoffel goed viool kon spelen die les kreeg van zijn vader. Christoffel, die getrouwd was met Trijntje van Vondel, had wel een groot tekentalent, maar paste dit later toe als bouwkundig ingenieur. Alle kinderen hebben als kind veel getekend en geboetseerd. Jannie heeft dat later ook toegepast in haar werk als onderwijzeres. Zoals gezegd is de kleinzoon, Robert Scholten, van J.H. Scholten een kunstschilder en heeft een groot atelier in Bodegraven. De dochter van Robert Scholten schildert ook en woont in Keimoes in Zuid-Afrika (Noord Kaap).

Johannes was tijdens zijn Rotterdamse periode lid van het Rotterdams Kunstenaars Sociëteit. Er zijn nog lidmaatschapskaarten gedurende de periode 1949 – 1966? (Overschie en Rotterdam) tot en met 1967- 1971 toen hij al in Arnhem woonde. Er is een bijzonderheid: er is ook een lidmaatschapskaart van de periode 1 april 1955 tot en met 31 maart 1956 op een adres in Velp, Groen van Prinsterenstraat 45. Binnen de familie wordt nog nagegaan of hij en zijn vrouw een jaar in Velp gewoond hebben en toen weer terug gegaan zijn Rotterdam, Obreenstraat 26a.

In Rotterdam had Johannes ook een winterexpositie in het museum Boymans van Beuningen samen met andere schilders uit Rotterdam en omgeving. Hij had daar twee schilderijen: een dorpsgezicht van Overschie en een stilleven met onder andere prei (dit schilderij is er nog steeds). In een artikel die over deze exposities geschreven is werd J.H. Scholten geprezen. Hij hing met zijn twee schilderijen naast het schilderij van de heer Mees waar hij les van had gehad op de academie voor beeldende kunst in Rotterdam (je zou kunnen zeggen twee ereplaatsen). Andere schilders uit dit artikel die genoemd worden zijn: Ch. Kemper, A. Knikkert, Horstink, J. Kraanen, G. van Bruggen, A.J. Weim, J. Hablous, J. Bergsie, Piet Apol en beeldhouwers Gerard Heman, C. de Koning, Toon Langeberg, B. Zijlmans, Leida Jansen, Bieling Speenhoff, H. Fortuin, Jan Boom, de Wingen’s en Rosinga e.a..

In het gemeentehuis te Overschie hebben verschillende exposities plaatsgehad. Samen met G. Wiegman, J. de Hartog, C.J. Eekman, P. Cottaar. Deze vond onder meer plaats in september/oktober en december 1946.

In Overschie woonde Johannes onder andere in de Obreenstraat 26a Rotterdam (voorjaar 1942), Schoolstraat 45  (periode 1942), Oranjestraat en vervolgens de Rodenburgstraat (Periode 1949, 1950, 1951,1952). Daarna woonde ze nog in de Beeningerstraat 16a in Overschie (periode 1952, 1953). En vervolgens woonden in de Obreenstraat 26a (Periode 1956, 1957, 1958, 1959,1960, 1961, 1962, 1963, 1964, 1965, In Arnhem Vanaf 1966 of 1967 woonden ze onder andere in de Javastraat en Rozenstraat. Op dit laatste adres kon je vanuit het raam het Arnhems gemeentemuseum zien, waar hij geregeld op bezoek ging. In die tijd was Pierre Jansen directeur van dit museum, bekend van Openbaar kunstbezit. Ná de Rozenstraat is het echtpaar verhuisd naar Elderveld, een dorp dat bij Arnhem hoort. Eerst is zijn vrouw Margaretha overleden (1980). Johannes volgde één jaar later (1981). Beiden liggen op de begraafplaats Moscowa in Arnhem begraven.

In Overschie schilderde Scholten regelmatig in de omliggende polders met de kunstschilders Gerard Wiegman, Piet Lamers, Cees Witters en Leo Oosthout.

Een van de schilderijen die op deze website staat is een kopie die J.H. Scholten maakt van een schilderij van de bekende schilder H.J. Scholten. Dit schilderij staat bekend onder de naam van Zondagmorgen. De verblijfsplaats van het originele schilderij is het Rijksmuseum. Zie ook https://rkd.nl/nl/explore/images/34110

Een oudoom van Johannes, genaamd W.K.(Willem Karel) Scholten, schilderde ook. Deze W.K. Scholten is raadslid geweest in Overschie. Van zowel Johannes als van deze W. K. Scholten hangt een schilderijtje in het museum Oud Overschie. Het is niet bekend of en met welke schilders hij in Arnhem contact had. Verder was er nog de vader van Johannes Hendrikus Scholten, genoemd J.J. (Jacob Johannes) Scholten, die schilderende voor zijn liefhebberij. Van hem staan op deze website nog drie schilderijtjes.

W.K. Scholten had een zoon genaamd Abram Scholten die ook schilderde en een dochter van Abram en maakte beelden en een kleindochter is ook beeldend kunstenaar in Amsterdam.